Eva Schloss en Anne Frank
Foto van Eva Jinek

De boodschap die de stiefzus van Anne Frank vindt dat iedereen moet horen

Eva Schloss (88), de stiefzus van Anne Frank, reist de wereld over om een nieuwe generatie te vertellen over de gruwelijke gevolgen die discriminatie en xenofobie kunnen hebben. Dat vindt ze zeer nodig in een tijd waarin er zoveel vluchtelingen zijn en extreemrechts aan populariteit wint. 

Still from video

Anne's dagboek was het belangrijkste

Na de oorlog, toen Anne al dood was, hertrouwde haar vader Otto Frank met de moeder van Eva Schloss die zo, naar haar dood in het concentratiekamp, feitelijk de stiefzus van Anne Frank werd. Net als Anne had Eva ondergedoken gezeten en net als Anne werd ook zij verraden. Maar na haar dood was het toch Anne die het belangrijkst verhaal had in het leven van Eva. Meer nog dan haar eigen verhaal. Voor haar stiefvader Otto was de nalatenschap van het dagboek van Anne Frank, inmiddels in zeventig talen vertaald, de essentie van zijn leven. Alles draaide daarom in het gezin.

Weinig ruimte voor Eva's verhaal

Eva zelf overleefde ternauwernood de Tweede Wereldoorlog en verloor haar broer en haar vader. Maar er was weinig ruimte om daar bij stil te staan en over te praten. Dat vond ze niet erg, omdat ze daar eigenlijk ook geen behoefte aan had. “Het was te pijnlijk voor mij. Lange tijd heb ik de hele wereld gehaat, niet alleen de Duitsers, maar ook de mensen die ons niet in hun land wilden binnenlaten. Zoals Amerika die geen visum gaf aan Otto Frank, waardoor zijn kinderen in Belsen terecht kwamen.” Iets wat je volgens haar nu ook weer in de wereld ziet met de Syrische vluchtelingen die geweerd worden. "Ga er maar vanuit dat niemand weg wil uit zijn eigen land, zijn eigen woning. Ik was toentertijd ook veel liever in Oostenrijk gebleven. Je bent gedwongen om te vluchten."

Actrice Martha  van der Bly maakt op dit moment een film over het bewogen leven van Eva Schloss. Bekijk de trailer hier: 

Erover praten, veranderde alles

Toen de eerste Anne Frank tentoonstelling naar Engeland kwam, ging er een nieuwe wereld open voor Eva. Zij was als ere-gast uitgenodigd en werd spontaan gevraagd om een woordje te doen. “Ik wilde niks zeggen, ik wilde me verstoppen onder de tafel. Maar omdat er driehonderd mensen waren die iets van mee verwachtten, moest ik wel.’ En dat praten veranderde alles. Zo zegt ze nu veel mensen vergeven te hebben. Lang niet iedereen. Hitler en zijn consorten niet, maar ook niet de verpleegster die haar verraden heeft. “Dat was echt een slecht mens. Ze heeft tweehonderd mensen verraden en daarmee ter dood veroordeeld.”

Zo was Anne

Voordat Anne haar stiefzusje werd, was zij haar overbuurmeisje. Waren ze vriendinnen van elkaar? Anne was volgens Eva veel opener en vrijer dan zijzelf. Eva had namelijk in Oostenrijk, voordat zij vluchtte, al een hoop antisemitisme meegemaakt. Eva was daardoor veel meer verlegen, terwijl Anne doorlopend aandacht zocht. “We noemden haar ook mevrouw 'kwak kwak', omdat ze altijd wilde spreken. Ook was ze als elfjarige al geïnteresseerd in jongens. Toen ik vertelde dat ik een oudere broer had, wilde ze meteen langskomen.”

Hoop voor de jonge generatie

Momenteel vertelt Eva haar verhaal aan jongeren over de hele wereld. Een open generatie waar ze hoopvol van wordt. Ze heeft het gevoel dat haar verhaal wat ze vaak aan jongeren verteld bij hen ook echt aankomt. Dan maakt Eva op uit de vele brieven die ze ontvangt naar aanleiding van haar lezingen. Daarin staat dat ze de ellende van de Tweede Wereldoorlog door haar persoonlijke verhalen veel beter kunnen voorstellen en begrijpen.

Op 16 juni geeft Eva Schloss in de Balie in Amsterdam een lezing over haar missie. De inleiding wordt gegeven door Martha van der Bly, die op dit moment een film maakt over het leven van Eva's Schloss. Er zijn nog kaarten verkrijgbaar.